AKP ភ្នំពេញ ថ្ងៃទី១៥ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២៦---
ក្រោយស្តាប់សេចក្តីថ្លែងការណ៍បើករបស់ភាគីកម្ពុជា និងថៃ នៅចំពោះមុខគណៈកម្មការផ្សះផ្សាក្រោមអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីនីតិសមុទ្រ (UNCLOS) សាធារ ណជនគួរយល់ឱ្យច្បាស់ថា ការលើកឡើងការចោទប្រកាន់ច្រើន មិនមានន័យថា មានទឡ្ហីករណ៍ផ្លូវច្បាប់ខ្លាំងជាងនោះទេ។

ឯកឧត្តម នេត្រ ភក្ត្រា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួង ព័ត៌មានបានសរសេលើបណ្តាញសង្គមនៅថ្ងៃទី១៥ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៦ក្នុងសេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់ខ្លួន ភាគីថៃបានលើកឡើងនូវបញ្ហាជាច្រើន ដែលមួយ ចំនួនពាក់ព័ន្ធនឹងជម្លោះព្រំដែនគោក ព្រឹត្តិការណ៍យោធា និងបញ្ហានយោបាយផ្សេងៗ។

ឯកឧត្តមថាការលើកឡើងទាំងនេះអាចទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍សាធា រណជន និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ប៉ុន្តែវាមិនមែនជាស្នូលនៃបញ្ហាដែលគណៈកម្មការផ្សះផ្សាត្រូវជួយភាគីទាំងពីរដោះស្រាយនោះទេ។ដូច្នេះ សាធារណជនកម្ពុជាមិនចាំបាច់ព្រួយបារម្ភ ឬគិតថា កម្ពុជាត្រូវតែរត់តាមឆ្លើយតបរាល់ការចោទប្រ កាន់ទាំងអស់នោះទេ។ បញ្ហាជាច្រើនត្រូវបានលើកឡើង និងឆ្លើយតបជាសាធារ ណៈរួចមកហើយ។ សហគមន៍អន្តរជាតិ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយអន្តរជាតិ និងអ្នកសង្កេតការណ៍នានា ក៏មានលទ្ធភាពពិនិត្យ មើលកំណត់ត្រា អង្គហេតុ ភស្តុតាង និងការវិវត្តជាក់ស្តែងនៅលើដីដោយខ្លួនឯង។

ឯកឧត្តមគូសបញ្ជាក់ថា៖"កម្ពុជាមិនចាំបាច់ប្រកួតប្រជែងលើការចោទប្រកាន់ទេ។ កម្ពុជាត្រូវប្រកួតប្រជែងលើទឡ្ហីករ ណ៍ ច្បាប់ អង្គហេតុ និងដំណោះ ស្រាយ"។ ឯកឧត្តមរដ្ឋមន្ត្រីថាគណៈកម្មការផ្សះផ្សាមិនត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីសម្រេចថា ភាគីណាអាចធ្វើការចោទប្រកាន់ខ្លាំងជាង ឬច្រើនជាងភាគីណានោះទេ។ គោលបំណងនៃយន្តការនេះ គឺជួយភាគីទាំងពីរស្វែងរកដំណោះស្រាយប្រកប ដោយសន្តិវិធី និងអាចអនុវត្តបានចំពោះភាពជាប់គាំងនៃបញ្ហាព្រំដែនសមុទ្រ។

ឯកឧត្តមរដ្ឋមន្ត្រីបន្ថែមថានៅត្រង់ចំណុចនេះ កម្ពុជាបានបង្ហាញជំហរដែលមានទិសដៅច្បាស់លាស់ និងផ្តោតលើដំណោះស្រាយ។កម្ពុជាបានដាក់ផ្លូវជាក់ស្តែងលើតុ ដោយមានគោលបំណងសម្រេចឱ្យបាននូវដំណោះស្រាយមួយដែលផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់ប្រជាជននៃប្រទេសទាំងពីរ ហើយរួមចំណែកដល់សន្តិភាព កិច្ចសហប្រតិបត្តិការ និងវិបុលភាពរួមនៅក្នុងតំបន់។ ដើម្បីសម្រេចបាននូវគោលដៅនេះ ទី១-កម្ពុជាមានបំណងចុះសន្ធិសញ្ញាមួយជាមួយប្រទេសថៃ ដោយមានការជួយជ្រោមជ្រែងពីគណៈកម្មការ និងស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ ដើម្បីកំណត់ព្រំដែនសមុទ្រតែមួយ ដែលមានលក្ខណៈគ្រប់ជ្រុង ជ្រោយរវាងប្រទេសទាំងពីរ។
ទី២-ជាជម្រើសផ្សេងទៀត កម្ពុជាត្រៀមខ្លួនចុះកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយប្រទេសថៃ សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍរួមគ្នា និងការបែងចែកធនធានដោយសមធម៌រវាងរដ្ឋទាំងពីរ ក្នុងអំឡុងពេលរង់ចាំកិច្ចព្រមព្រៀងជាស្ថាពរស្តីពីព្រំដែនសមុទ្រ។ ទី៣-ក្នុងករណីមិនអាចសម្រេចបាននូវកិច្ចព្រមព្រៀងជាស្ថាពរ ទាំងលើព្រំដែនសមុទ្រ និងទាំងលើការអភិវឌ្ឍរួមគ្នា កម្ពុជាសូមស្នើឱ្យគណៈ កម្មការរៀបចំរបាយការណ៍ផ្តល់អនុសាសន៍ដល់ភាគីទាំងពីរ ដើម្បីប្រើប្រាស់ជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ភាគីទាំងពីរក្នុងការចរចាដើម្បីសម្រេចកិច្ចព្រមព្រៀងទាំងនេះនៅពេលក្រោយ ដោយអនុលោមតាមកាតព្វកិច្ចរបស់ភាគីទាំងពីរក្រោមអនុសញ្ញា UNCLOS។

ជាមួយគ្នានៅដែរឯកឧត្តមក៏បានអះងានេះជាភាពខុសគ្នាសំខាន់រវាង ការ ប្រកួតប្រជែងនិទានកថា (narrative) និង ការស្វែងរកដំណោះស្រាយ។ ការចោទប្រកាន់អាចបង្កើតចំណងជើងព័ត៌មានបាន ប៉ុន្តែវាមិនអាចកំណត់ ព្រំដែនសមុទ្របានទេ។ ការវាយប្រហារគ្នាតាមពាក្យសម្ដីអាចទាក់ទាញការចាប់ អារម្មណ៍មួយរយៈ ប៉ុន្តែមិនអាចបំបែកភាពជាប់គាំងដែលមានរយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍បានឡើយ។ អ្វីដែលអាចនាំទៅរកលទ្ធផល គឺអង្គហេតុ ច្បាប់ ការចរចាដោយសុចរិត និងសំណើដំណោះស្រាយដែលអាចអនុវត្តបាន។

ហេតុនេះ សំណួរដែលសាធារណជនគួរសួរ មិនមែនថា «ថៃបានចោទកម្ពុជាប៉ុន្មានចំណុច?» ឬ «ភាគីណានិយាយ ខ្លាំងជាង?» នោះទេ។

សំណួរដែលមានសារៈសំខាន់ជាងគេគឺ៖ តើភាគីណាមានទឡ្ហីករណ៍ពាក់ព័ន្ធនឹងបញ្ហាដែលគណៈកម្មការកំពុងដោះស្រាយ? តើភាគីណាឈរលើមូលដ្ឋានច្បាប់? ហើយសំខាន់បំផុត តើភាគីណាបានដាក់ផ្លូវដោះស្រាយជាក់ស្តែងលើតុ?

កម្ពុជាបានបង្ហាញជម្រើសរបស់ខ្លួនហើយ។ ដូច្នេះ សំណួរសំខាន់បន្ទាប់គឺ៖ តើថៃមានផ្លូវដោះស្រាយជាក់ស្តែងអ្វីដាក់លើតុ ដើម្បីនាំភាគីទាំងពីរចេញពីភាពជាប់គាំង?

លើសពីនេះឯកឧត្តមរដ្ឋមន្ត្រីលើកឡើងថាក្នុងដំណាក់កាលនេះ កម្ពុជាគួរបន្តរក្សាភាពស្ងប់ស្ងាត់ វិន័យក្នុងការទំនាក់ ទំនង និងការផ្តោតលើសំណុំរឿង។ កម្ពុជាមិនចាំបាច់នាំការជជែកពិភាក្សាទៅកាន់សមរភូមិថ្មី ដោយគ្រាន់តែភាគីម្ខាងលើកការចោទប្រកាន់ថ្មីនោះទេ។ សហគមន៍អន្តរជាតិមានលទ្ធភាពពិនិត្យមើលកំណ ត់ត្រា ភស្តុតាង និងការវិវត្តនានាដោយ ខ្លួនឯង។ ភារកិច្ចរបស់កម្ពុជាគឺបង្ហាញអង្គហេតុ ឈរលើច្បាប់អន្តរជាតិ និងបន្តដាក់ដំណោះ ស្រាយដែលអាចអនុវត្តបាន។

ការមិនរត់តាមឆ្លើយគ្រប់ការចោទប្រកាន់ មិនមែនជាភាពទន់ខ្សោយទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាបង្ហាញពីភាពជឿជាក់លើអង្គហេតុ ទឡ្ហីករណ៍ និងដំណើរការផ្លូវច្បាប់ ហើយរក្សាការផ្តោតលើគោលដៅសំខាន់បំផុត៖ ការស្វែងរកដំណោះស្រាយដោយសន្តិវិធី សមធម៌ និងស្របតាមច្បាប់អន្តរជាតិ។

សម្រាប់សាធារណជន អាចចងចាំគោលការណ៍សាមញ្ញមួយ៖ «កុំរាប់ចំនួនការចោទប្រកាន់ ត្រូវថ្លឹងទម្ងន់ទឡ្ហីករណ៍។ កុំមើលថាអ្នកណានិយាយខ្លាំងជាង ត្រូវមើលថាអ្នកណាមានមូលដ្ឋានច្បាប់ និងដំណោះស្រាយច្បាស់ជាង។ កម្ពុជាបានដាក់ដំណោះស្រាយលើតុហើយ។ សំណួរនៅពេលនេះគឺ៖ តើថៃមានដំណោះស្រាយជាក់ស្តែងអ្វីដាក់លើតុ?»៕

ដោយ៖ ប៊ុនរិទ្ធ