AKP ភ្នំពេញ ថ្ងៃទី៣ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២៦--India Stack គឺជាស្ថាបត្យកម្មហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធឌីជីថលសាធារណៈ (Digital Public Infrastructure - DPI) កំពុងធ្វើបដិវត្តកម្មលើប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីនៃការទទួលបានសេវាសាធារណៈ ការប្រតិបត្តិការហិរញ្ញវត្ថុ ជាមួយស្ថាប័នរដ្ឋាភិបាល សម្រាប់ប្រជាពល​រ​ដ្ឋ​រាប់លាននាក់។

តើលោកអ្នកនាងធ្លាប់ស្រមៃគិតអំពីលទ្ធភាពនៃការបើកគណនីធនាគារ ការទទួលបានការផ្ទេរសាច់ប្រាក់ឧបត្ថម្ភពីរដ្ឋាភិបាល ការចុះហត្ថលេខាឌីជីថលលើឯកសារគតិយុត្ត ការទូទាត់ប្រាក់ទិញទំនិញ ឬការចូលប្រើប្រាស់ឯកសារផ្លូវការដែលបានផ្ទៀងផ្ទាត់រួច ដោយផ្ទាល់តាមរយៈឧបករណ៍ចល័ត (Mobile Devices) ដែរឬទេ? នៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌា លទ្ធភាពបច្ចេកវិទ្យាទាំងនេះបានក្លាយជាប្រព័ន្ធ​អេកូឡូស៊ីជាក់ស្តែងសម្រាប់ប្រជាជនរាប់រយលាននាក់រួចទៅហើយ។ ឯកឧត្តមនាយករដ្ឋមន្ត្រី ណារិន្ទ្រា ម៉ូឌី (Narendra Modi) បានមានប្រសាសន៍ពិពណ៌នាអំពីស្ថាបត្យកម្មឌីជីថលរបស់ឥណ្ឌាថា ជាប្រព័ន្ធដែលមានលក្ខណៈសាមញ្ញ សមរម្យ និងមានបរិយាបន្នខ្ពស់សម្រាប់មនុស្សគ្រប់រូប។ ក្នុងរយៈពេលមួយទសវត្សរ៍ចុងក្រោយនេះ ប្រទេសឥណ្ឌាបានកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធឌីជីថលដែលអាចឆ្លើយតបទៅនឹងតម្រូវការរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ទាំងនៅក្នុងមជ្ឈមណ្ឌលទីក្រុង និងតំបន់ជនបទដាច់ស្រយាល ប្រកបដោយសមធម៌។

តើអ្វីទៅជា «India Stack»?

«India Stack» មិនមែនជាកម្មវិធី (Application) ឬគេហទំព័រឯកោណាមួយនោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ វាគឺជា «ក្របខ័ណ្ឌស្ថាបត្យកម្មឌីជីថល» ឬជាបណ្តុំនៃចំណុចប្រទាក់កម្មវិធីដែលអនុញ្ញាតឱ្យរដ្ឋាភិបាល ស្ថាប័នហិរញ្ញវត្ថុ វិស័យឯកជន និងអ្នកអភិវឌ្ឍន៍កម្មវិធី (Developers) អាចយកទៅរួមបញ្ចូលដើម្បីបង្កើតដំណោះស្រាយសេវាកម្ម ប្រកបដោយភាពងាយស្រួល សុវត្ថិភាពខ្ពស់ និងចំណាយតិច។

«India Stack» ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយផ្អែកលើស្រទាប់ស្ថាបត្យកម្ម (Layers) សំខាន់ៗចំនួនបួន៖

·       ស្រទាប់ទីមួយ៖ អត្តសញ្ញាណឌីជីថល (Digital Identity Layer) តាមរយៈប្រព័ន្ធ Aadhaar ប្រទេសឥណ្ឌាបានបង្កើតប្រព័ន្ធអត្តសញ្ញាណជីវមាត្រ (Biometric Identification System) ដ៏ធំបំផុតនៅលើពិភពលោក ដែលអនុញ្ញាតឱ្យប្រជាពលរដ្ឋអាចធ្វើការផ្ទៀងផ្ទាត់អត្តសញ្ញា​ណ​តាមប្រព័ន្ធទិន្នន័យ  ដោយសុវត្ថិភាព និងទទួលបានសេវាកម្មពីចម្ងាយ ។

·       ស្រទាប់ទីពីរ៖ សេវាកម្មគ្មានក្រដាសស្នាម (Paperless Layer) ការប្រើប្រាស់ហត្ថលេខាឌីជីថល (e-Sign) និងការផ្ទៀងផ្ទាត់ឯកសារតាមប្រព័ន្ធអេឡិចត្រូនិក (e-KYC) បានជួយកាត់បន្ថយបន្ទុកការិយាល័យធិបតេយ្យ និងសន្សំពេលវេលាសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋ អាជីវកម្ម និងស្ថាប័នរដ្ឋាភិបាល។

·       ស្រទាប់ទីបី៖ ការទូទាត់ប្រាក់ដោយមិនប្រើសាច់ប្រាក់ (Cashless Layer) ស្រទាប់នេះដំណើរការដោយ ចំណុចប្រទាក់ការទូទាត់រួម (Unified Payments Interface ឬ UPI)។ ប្រព័ន្ធ UPI ដើរតួជាពិធីការផ្ទេរប្រាក់អន្តរធនាគារ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យប្រជាពលរដ្ឋអាចធ្វើប្រតិបត្តិការហិរញ្ញវត្ថុភ្លាមៗ តាមរយៈទូរស័ព្ទដៃ។

·       ស្រទាប់ទីបួន៖ ការចែករំលែកទិន្នន័យដោយផ្អែកលើការយល់ព្រម (Consent-based Data Sharing Layer) មានន័យថា ប្រជាពលរដ្ឋមានអធិបតេយ្យភាពលើទិន្នន័យផ្ទាល់ខ្លួន  ក្នុងការសម្រេចចិត្តអំពីរបៀប និងពេលវេលាដែលត្រូវចែករំលែកព័ត៌មានហិរញ្ញវត្ថុ ឬព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួន តាមរយៈក្របខ័ណ្ឌគណនេយ្យភាពទិន្នន័យ  ដែលជួយការពារឯកជនភាព បានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាព។

ភាពជោគជ័យដ៏ត្រចះត្រចង់នៃប្រព័ន្ធ UPI

ក្នុងចំណោមនវានុវត្តន៍បច្ចេកវិទ្យាទាំងអស់ខាងលើ ប្រព័ន្ធ UPI បានក្លាយជាជោគជ័យដ៏ធំបំផុតមួយនៃបដិវត្តន៍បច្ចេកវិទ្យាហិរញ្ញវត្ថុ របស់ប្រទេសឥណ្ឌា។ នាពេលបច្ចុប្បន្ន អាជីវករលក់ដូរខ្នាតតូច អ្នកបើកបរយានយន្ត ម្ចាស់សហគ្រាស និស្សិត និងក្រុមហ៊ុនសាជីវកម្មនានាទូទាំងប្រទេសឥណ្ឌា ប្រើប្រាស់ UPI ជាប្រចាំថ្ងៃ ដើម្បីធ្វើប្រតិបត្តិការទូទាត់ប្រាក់ភ្លាមៗ ដោយមិនចាំបាច់ប្រើប្រាស់សាច់ប្រាក់សុទ្ធ ឬរង់ចាំការដំណើរការបែបបុរាណពីធនាគារឡើយ។

បច្ចុប្បន្ន ប្រទេសឥណ្ឌាគ្របដណ្តប់ជិតពាក់កណ្តាលនៃប្រតិបត្តិការទូទាត់ឌីជីថលភ្លាមៗ (Real-time Digital Transactions) នៅទូទាំងសកលលោក។ ប្រព័ន្ធ UPI បានដំណើរការទិន្នន័យប្រតិបត្តិការទូទាត់ប្រាក់រាប់ពាន់លានករណីជារៀងរាល់ខែ ដោយធ្វើឱ្យការទូទាត់ឌីជីថលមានតម្លៃសមរម្យ និងមានបរិយាបន្នហិរញ្ញវត្ថុ (Financial Inclusion) សម្រាប់មនុស្សគ្រប់រូប។

ជាពិសេស ប្រព័ន្ធ UPI ក៏កំពុងពង្រីកឥទ្ធិពល និងសហប្រតិបត្តិការជាអន្តរជាតិផងដែរ។ ប្រទេសឥណ្ឌាបានបង្កើតការតភ្ជាប់ប្រព័ន្ធទូទាត់ប្រាក់ឆ្លងដែន  ជាមួយបណ្តាប្រទេសមួយចំនួន រួមមាន សិង្ហបុរី សហអារ៉ាប់រួម នេប៉ាល់ ប៊ូតង់ និងបារាំង។

សម្រាប់ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា វឌ្ឍនភាពបច្ចេកវិទ្យានេះមានអត្ថន័យ និងសារៈសំខាន់ជាយុទ្ធសាស្ត្រ។ កាលពីថ្ងៃទី២ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៦ កន្លងទៅនេះ ដំណាក់កាលដំបូងនៃការទូទាត់ប្រាក់ឆ្លងដែនតាមប្រព័ន្ធ UPI រវាងឥណ្ឌា និងកម្ពុជា ត្រូវបានប្រកាសដាក់ឱ្យដំណើរការជាផ្លូវការនៅរាជធានីភ្នំពេញ។ ការអភិវឌ្ឍផ្នែកបច្ចេកវិទ្យាហិរញ្ញវត្ថុនេះ នឹងបង្កលក្ខណៈងាយស្រួលយ៉ាងខ្លាំងសម្រាប់ប្រ​តិបត្តិការហិរញ្ញវត្ថុរបស់ភ្ញៀវទេសចរ ធុរជន និងការជំរុញសេដ្ឋកិច្ចរវាងប្រជាជននៃប្រទេសទាំងពីរ។

លើសពីនេះ «India Stack» ក៏បានគាំទ្រដល់សេវាកម្មសំខាន់ៗជាច្រើនទៀត រួមមាន៖

·       ប្រព័ន្ធផ្ទេរអត្ថប្រយោជន៍ដោយផ្ទាល់ (Direct Benefit Transfers - DBT)៖ អនុញ្ញាតឱ្យការជួយឧបត្ថម្ភផ្នែកសង្គមកិច្ចរបស់រដ្ឋាភិបាល ផ្ទេរផ្ទាល់ទៅកាន់គណនីធនាគាររបស់ប្រជាពលរដ្ឋ ដោយកាត់បន្ថយការលេចធ្លាយថវិកា (Leakage) និងបង្កើនតម្លាភាព។

·       DigiLocker៖ វេទិកាផ្ទុកទិន្នន័យលើពពក (Cloud-based Storage) ដែលបង្កលក្ខណៈឱ្យប្រជាពលរដ្ឋអាចរក្សាទុក និងផ្ទៀងផ្ទាត់ឯកសារផ្លូវការ ដូចជា អត្តសញ្ញាណប័ណ្ណ និងប័ណ្ណបើកបរ ក្នុងទម្រង់ឌីជីថលដែលមានសុវត្ថិភាពគតិយុត្ត។

·       កម្មវិធី UMANG៖ គឺជាកម្មវិធីដែលប្រមូលផ្តុំសេវាកម្មរដ្ឋាភិបាលរាប់រយចូលទៅក្នុងចំណុចប្រទាក់តែមួយ ។

·       ប្រព័ន្ធ e-NAM៖ ទីផ្សារកសិកម្មឌីជីថល  ដែលជួយតភ្ជាប់បណ្តាញពាណិជ្ជកម្មសម្រាប់កសិករ និងលុបបំបាត់ឈ្មួញកណ្តាល ដើម្បីទទួលបានតម្លៃកសិផលល្អប្រសើរ។

·       បណ្តាញបើកចំហសម្រាប់ពាណិជ្ជកម្មឌីជីថល៖ ពិធីការបើកចំហ ដែលបង្កើតឱកាសស្មើភាពសម្រាប់អាជីវកម្មខ្នាតតូច និងសហគ្រិនក្នុងការធ្វើពាណិជ្ជកម្មតាមប្រព័ន្ធអេឡិចត្រូនិក (e-Commerce)។

ទស្សនវិស័យទៅអនាគត និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការទ្វេភាគី

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ បញ្ហាប្រឈមរចនាសម្ព័ន្ធមួយចំនួននៅតែមាន ដូចជា គម្លាតឌីជីថល (Digital Divide) ក្នុងការទទួលបានសេវាអ៊ីនធឺណិត និងកម្រិតនៃការយល់ដឹងផ្នែកឌីជីថល (Digital Literacy)។ រដ្ឋាភិបាល និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធកំពុងបន្តខិតខំប្រឹងប្រែងយ៉ាងសកម្ម ដើម្បីធានាថាប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់រូបអាចទទួលបានផលប្រយោជន៍ពីបរិវត្តកម្មឌីជីថល (Digital Transformation) នេះ។

ទន្ទឹមនឹងនេះ បច្ចេកវិទ្យាបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (Artificial Intelligence - AI) ក៏កំពុងបង្កើតកាលានុវត្តភាពថ្មីៗផងដែរ ដោយជួយក្នុងការវិភាគទិន្នន័យដើម្បីស្វែងរកប្រតិបត្តិការក្លែងបន្លំ (Fraud Detection) និងពង្រឹងសន្តិសុខសាយប័រ (Cybersecurity)។ បច្ចុប្បន្ន ប្រទេសឥណ្ឌាកំពុងជំរុញការប្រើប្រាស់គំរូភាសា AI (AI Language Models) ឱ្យកាន់តែទូលំទូលាយនៅតាមតំបន់ និងភាសាចម្រុះផ្សេងៗ។

នៅក្នុងបរិបទដែលប្រទេសឥណ្ឌា និងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បន្តពង្រឹងភាពជាដៃគូយុទ្ធសាស្ត្រឱ្យកាន់តែរឹងមាំ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការលើវិស័យសេដ្ឋកិច្ចឌីជីថល និងបច្ចេកវិទ្យានឹងបង្កើតឱកាសថ្មីៗសម្រាប់ធុរកិច្ច និស្សិត ភ្ញៀវទេសចរ សហគ្រិន និងប្រជាពលរដ្ឋនៃប្រទេសទាំងពីរ៕

ដោយ៖ គង់ សិរីរ័ត្ន, ប្រភព៖ ស្ថានទូតឥណ្ឌាប្រចាំព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា