AKP កណ្ដាល ថ្ងៃទី១៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥--សម្ដេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា នាព្រឹកថ្ងៃសុក្រ ទី១៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦នេះ អញ្ជើញជាអធិបតី ក្នុងពិធីអបអរសាទរខួបអនុស្សាវរីយ៍លើកទី៨០ ថ្ងៃកំណើតនគរបាលជាតិកម្ពុជា ១៦ ឧសភា ១៩៤៥-១៦ ឧសភា ២០២៥ នៅបណ្ឌិត្យសភានគរបាលកម្ពុជា ស្រុកកៀនស្វាយ ខេត្តកណ្តាល។

ការប្រារព្ធខួបអនុស្សាវរីយ៍លើកទី៨០ នៃថ្ងៃបង្កើតកងកម្លាំងនគរបាលជាតិកម្ពុជា នាពេល នេះ ប្រព្រឹត្តទៅស្របពេលដែលកម្លាំងជាតិទាំងមូល កំពុងសស្រាក់សស្រាំជំរុញការអនុវត្តកម្មវិធី នយោបាយ និងយុទ្ធសាស្ត្របញ្ចកោណ ដំណាក់កាលទី១ ដែលជារបៀបវារៈនយោបាយដ៏មានសារៈសំខាន់សម្រាប់ការរៀបចំ ដឹកនាំ និងការអភិវឌ្ឍប្រទេស ប្រកបដោយទស្សនវិស័យវែងឆ្ងាយ សំដៅនាំមកនូវការអភិវឌ្ឍរីកចម្រើនលើគ្រប់វិស័យជាបន្តទៀត ប្រកបដោយភាពធន់ និរន្តរភាព បរិយាប័ន្ននិងសមធម៌សង្គម ក្រោមការដឹកនាំដ៏ឈ្លាសវៃរបស់សម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្ត្រី នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ដែលកំពុងគ្រប់គ្រងស្ថានការណ៍ រក្សាបានស្ថានភាព នឹងនរ ល្អប្រសើរ ទាំងសន្តិសុខជាតិ ស្ថិរភាពនយោបាយ សណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណៈ និងសុវត្ថិភាព- សង្គម។

តាមការស្រាវជ្រាវរបស់គណៈកម្មការស្រាវជ្រាវ ចងក្រង ប្រវត្តិកងកម្លាំងនគរបាលជាតិ បាន រកឃើញនូវឯកសារជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ ដែលចំណាស់ជាងគេស្តីពីវិស័យនគរបាល មានចាប់ពី ឆ្នាំ១៨៨៤ តម្កល់ទុកក្នុងបណ្ណសារដ្ឋានជាតិ រាជធានីភ្នំពេញ សព្វថ្ងៃនេះ ជាមូលដ្ឋានច្បាស់លាស់ អាចធ្វើការចងក្រងអំពីប្រវត្តិសកម្មភាព និងសមិទ្ធផល នៃកងកម្លាំងនគរបាលកម្ពុជា។ យោងតាម ឯកសារទាំងនោះ បានបញ្ជាក់ថា ជនរួមជាតិខ្មែរយើងជាច្រើននាក់ បានរួមចំណែកក្នុងការពង្រឹង សន្តិសុខ និងសណ្តាប់ធ្នាប់សង្គម រួមជាមួយបារាំង ក្នុងវិស័យនគរបាល អស់រយៈពេល ៦១ឆ្នាំ (១៨៨៤-១៩៤៥) មុនពេលបង្កើតកងកម្លាំងនគរបាលជាតិ ជាផ្លូវការ នាថ្ងៃទី១៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ ១៩៤៥។

បើគិតចាត់តាំងពីថ្ងៃចាប់បដិសន្ធិឡើង កងម្លាំងនគរបាលជាតិកម្ពុជា មានអាយុកាល ៨០ឆ្នាំ ហើយ គិតត្រឹមថ្ងៃទី១៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៥នេះ។ ដោយសារកម្ពុជា ធ្លាប់បានហែលឆ្លងកាត់ទាំង ដំណាក់កាលសុខសន្តិភាព(កោះសន្តិភាព) និងធ្លាប់ជាប់ឈ្មោះជាដែនដីដែលពោរពេញទៅដោយ ជម្លោះនិងសង្គ្រាមបែកបាក់ផងនោះ ៨០ឆ្នាំកន្លងទៅនេះ កងកម្លាំងនគរបាលជាតិ ក៏ត្រូវបានផ្លាស់ប្តូរ ឈ្មោះជាបន្តបន្ទាប់ ទៅតាមការផ្លាស់ប្តូរនៃរបត់នយោបាយ។ តែយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏កងកម្លាំង- នគរបាលជាតិ នៅតែស្ពាយជាប់នឹងស្មា នូវតួនាទីនិងភារកិច្ចក្នុងនាមជាកម្លាំងអនុវត្តច្បាប់ ក្នុងន័យ ថែរក្សា ការពារសន្តិសុខ សណ្តាប់ធ្នាប់សាធារណៈ និងភាពសុខក្សេមក្សាន្តជូនពលរដ្ឋ ជាប់ជានិច្ច។

ជាក់ស្តែងក្នុងសម័យឯករាជ្យ ដោយមានការយកព្រះទ័យទុកដាក់ពីសម្តេចព្រះនរោត្តម សីហនុ ជាព្រះប្រមុខរដ្ឋ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ស្ថាប័ននគរបាល ត្រូវបានកែសម្រួលរចនាសម្ព័ន្ធ ជាបន្តបន្ទាប់ ព្រមទាំងបានពង្រឹងទាំងកម្លាំង និងសមត្ថភាព ពិសេសចាប់ពីឆ្នាំ១៩៥៩ បានបង្កើត ជាកងរាជតម្រួត និងរាជបណ្ឌិត្យសភាតម្រួត។ នៅសម័យសាធារណរដ្ឋខ្មែរ (១៩៧០-១៩៧៥) ចំណុចដែលអាចកត់ត្រាទុកក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រនគរបាលនោះ គឺការបង្កើត “ប៉ូលិសសាធារណរដ្ឋ” ដែលមានបេសកកម្ម ក្នុងការត្រួតពិនិត្យការអនុវត្តច្បាប់ និងបញ្ញត្តិទាំងឡាយ ក្នុងការប្រតិបត្តិការ ខាងតុលាការ និងរ៉ាប់រងការរៀបរយសន្តិសុខ ភាពសុខសាន្ត និងភាពស្ងប់ជាសាធារណៈ។

បើទោះជាបែបនេះក្តីរហូតដល់ថ្ងៃទី១៧ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៧៥ ក្រោយរបបសាធារណរដ្ឋខ្មែរ ត្រូវបានផ្តួលរំលំ ពោលគឺក្នុងរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ ដែលដឹកនាំដោយខ្មែរក្រហម ប៉ុល ពត (១៩៧៥-១៩៧៩) គេមិនអាចកត់ត្រានិងរាប់បញ្ចូលនូវប្រវត្តិកងកម្លាំងនគរបាល នៅក្នុងរយៈពេលពេលជិត ៤ឆ្នាំ នៃរបបនេះបាននោះឡើយ៕

ដោយ៖ គង់ សិរីរ័ត្ន