AKP ភ្នំពេញ ថ្ងៃទី៣០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦--ឯកឧត្តមប្រាជ្ញ ចន្ទ ប្រធានគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត(គ.ជ.ប) បាន​ជម្រាបជូនអ្នករាយការណ៍ពិសេសអង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សប្រចាំកម្ពុជា ដោយបានគូសបញ្ជាក់ថា ការបោះ​ឆ្នោត​​នៅ​ប្រទេសកម្ពុជាចែកជាពីរដំណាក់កាលធំៗគឺ ដំណាក់កាលពិនិត្យបញ្ជីឈ្មោះ និង​ការ​​ចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត ​និងដំណាក់កាលនៃការបោះឆ្នោត។ នេះបើតាមសេចក្ដីប្រកាសព័ត៌​​មាន​របស់ គ.ជ.ប ចេញផ្សាយថ្ងៃទី២៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦ ក្រោយជំនួបពិភាក្សាការងារ របស់​ឯក​​ឧត្តម ប្រាជ្ញ ចន្ទ ប្រ​ធានគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត(គ.ជ.ប) និងលោក Thomas Andrews ​​អ្នករាយការណ៍ពិសេសអង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សប្រចាំកម្ពុជា នៅនៅទីស្តី​ការ​គណៈកម្មាធិការជាតិ​រៀប​ចំការបោះឆ្នោត  នាព្រឹកថ្ងៃទី២៩ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦។

ក្នុងជំនួបនោះ ឯកឧត្តម ប្រាជ្ញ ចន្ទ បានជម្រាបជូនអំពីសាវតា​នៃការបោះឆ្នោតនៅ​កម្ពុ​​ជា ដោយការបោះឆ្នោតលើកដំបូងនៅកម្ពុជាគឺនៅឆ្នាំ១៩៩៣ ដែលជាការបោះឆ្នោតសភាធម្មនុញ្ញ ហើ​​យដែលបា​ន​រៀបចំដោ​យ​អាជ្ញាធរបណ្តោះអាសន្នរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ​ហៅ​កាត់​ថា អ៊ុនតាក់(UNTAC)។ សភាធម្មនុញ្ញបានតាក់តែង ហើយបានអនុម័តរដ្ឋធម្មនុញ្ញ បន្ទាប់​​មកសភាធម្មនុញ្ញក៏ក្លាយជារដ្ឋសភាបង្កើ​ត​រាជរដ្ឋាភិបាល​។ ឯកឧត្តមបានបន្តថា ចាប់តាំងពី​ឆ្នាំ​​១៩៩៨មក ប្រទេសកម្ពុជា បានរៀបចំការបោះឆ្នោតដោយខ្លួនឯងដែលមានស្ថាប័ន គ.ជ.ប ជាអ្នក​​រៀបចំចាត់ចែងការបោះឆ្នោតទាំង​ការបោះឆ្នោតថ្នាក់ជាតិ និងថ្នាក់​ក្រោម​ជា​តិ សរុបមកទល់​ពេ​ល​​​ប​ច្ចុប្បន្ននេះ គ.ជ.​ប រៀប​ចំ​​ការបោះឆ្នោតបានចំនួន១៩លើករួចហើយ។ ឯកឧត្ដមប្រធាន គ.ជ.ប បានលើកឡើងថា ការវាយតម្លៃជាទូទៅ​លើ​ការ​បោះ​​ឆ្នោតកន្លងមក ត្រូវបានមជ្ឈដ្ឋា​ន​​ទូទៅទាំងជាតិ និងអន្តរជាតិ វាយតម្លៃថាបានប្រព្រឹត្តទៅ​ដោយ​សេរី ត្រឹមត្រូវ យុត្តិធម៌ និងជាពិសេសការបោះឆ្នោតឆ្នាំ១៩៩៨ ត្រូវបានប្រតិភូសង្កេតការ​ណ៍​បោះ​ឆ្នោតមកពីសហរដ្ឋអាមេ​រិ​ក បានវាយតម្លៃថាជា “អច្ឆរិយនៃដងទន្លេមេគង្គ”។

ជាមួយគ្នានេះ ឯកឧត្តម ប្រាជ្ញ ចន្ទ ​​ក៏បានជម្រាបជូន និងប្រៀបធៀបអំពីការចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតក្នុងឆ្នាំ១៩៩៨ ​ដែលធ្វើដោយដៃ​ទៅ​​នឹង​ការចុះឈ្មោះបោះឆ្នោតនាពេលបច្ចុប្បន្នធ្វើតាមប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រ ដើម្បីបង្កើតជាបញ្ជី​បោះ​ឆ្នោ​​ត ហើយបញ្ជីបោះឆ្នោតត្រូវបានធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ ចំពោះចំនួនអ្នកមានឈ្មោះ​ក្នុង​បញ្ជី​បោះឆ្នោតបានកើនឡើងជាលំដាប់ក្នុងឆ្នាំ២០២២ មាន ៨៩.២៨% ធៀបនឹង​អ្នក​មាន​​អាយុ១៨ឆ្នាំឡើង។ មកដល់ឆ្នាំ២០២៥ អ្នកមានឈ្មោះក្នុងបញ្ជីបោះឆ្នោតមានចំនួន ៩០.៥០% នៃអ្នកមានអាយុ ១៨ឆ្នាំឡើង(១០.១៦២.២៣២ នាក់)។

ពាក់ព័ន្ធនឹងការរៀបចំការបោះឆ្នោតនាពេលខាងមុខ ឯកឧត្តមប្រធាន គ.ជ.ប មានប្រសាសន៍ថា​ ឆ្នាំ​​២០​២៦ គ.ជ.ប កំពុងរៀបចំការពិនិត្យបញ្ជីឈ្មោះ និងការចុះឈ្មោះបោះឆ្នោត ដើម្បីបម្រើឱ្យ​​ការ​បោះ​​ឆ្នោតជ្រើសរើសក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់អាណត្តិទី៦ ហើយទន្ទឹមនេះ សេចក្តីព្រាងបទបញ្ជា និងនីតិវិធីសម្រាប់ការបោះឆ្នោតក៏បានបញ្ជូនទៅភាគីព័ន្ធចូលរួមផ្តល់យោបល់។ ឯកឧត្តម ក៏បាន​បាន​ជម្រាបជូនអំពីជំនួយរបស់រដ្ឋាភិបាលជប៉ុន តាមរយៈទីភ្នាក់ងារ JICA ដែលបានដំណើរការ​មជ្ឈមណ្ឌលអប់រំអ្នកបោះឆ្នោតនៅលេខាធិការដ្ឋានខេត្តរៀបចំការបោះឆ្នោតចំនួន ៣ គឺ​​ខេត្តកំពង់ធំ ខេត្ត​កំពង់ចាម និងខេត្តតាកែវ និងជំនួយជាសម្ភារៈ បរិក្ខារបច្ចេកទេសប្រព័ន្ធម៉ាស៊ីនមេ (Servers)ថ្មី ក្នុង​ទំហំទឹកប្រាក់ប្រមាណ ៥.៤ លានដុល្លារអាម៉េរិក សម្រាប់ការគ្រប់គ្រងទិន្នន័យអ្នកបោះឆ្នោត។ ចំពោះ​ការងារទំនាក់ទំនងជាមួយភាគីអន្តរជាតិផ្សេងទៀតគឺ គ.ជ.ប តែងតែទទួលជួប​ជាមួយ​បណ្ដា​​ស្ថានទូតអង្គការអន្តរជាតិ ហើយ គ.ជ.ប ក៏ជាសមាជិកសមាគមរៀបចំការបោះ​ឆ្នោត​ពិភព​លោក ហៅកាត់ថា“អេវេប”(A-WEB)និងបណ្តាញពង្រឹងសមត្ថភាពរៀបចំការបោះ​ឆ្នោត​នៃ​ប្រទេសនិយាយភាសាបារាំង ហៅកាត់ថា “រីសែហ្វ” (RECEF) ​​​ផងដែរ​។ 

ក្នុងឱកាសនោះ លោក Thomas Andrews​ បានថ្លែង​អំ​ណ​រ​​គុណចំពោះការពន្យល់បកស្រាយយ៉ាងក្បោះ​ក្បា​យ​របស់ ឯកឧត្តម ប្រាជ្ញ ចន្ទ ចំពោះដំណើរ​ការ​រៀបចំការបោះឆ្នោតនៅកម្ពុជា ហើយលោកនឹងបន្តតាមដា​នជាបន្តទៀត​ចំពោះដំណើរ​កា​រ​ប្រជាធិបតេយ្យ ការបោះឆ្នោត និងសិទ្ធិមនុស្សនៅកម្ពុជា៕

ដោយ៖ ជឹម ណារី