AKP ភ្នំពេញ ថ្ងៃទី០៥ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០២៥ -- ភ្លើងសង្គ្រាមកកកុញជាយូរខែ ការទទួលបានលិខិតពីគ្រួសារមានតម្លៃដូចមាស។ «ឆៅផី» គឺជាលិខិតពីជនជាតិចិននៅបរទេសផ្ញើត្រឡប់មកស្រុក ដែលជាការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងលិខិត និងការផ្ញើប្រាក់។ លិខិតចាស់ៗដែលលឿងស្រអែមទាំងនោះ បានឆ្លងកាត់ផ្លូវតុងស៊ីងដ៏លំបាកក្នុងអំពើសង្គ្រាម ដើម្បីភ្ជាប់ចិត្តកូនចៅនៅបរទេសជាមួយសាច់ញាតិ វាមិនត្រឹមតែដឹកនាំការរំលឹកប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជាអារម្មណ៍ដ៏បរិសុទ្ធរបស់ជនជាតិចិននៅក្រៅប្រទេស ដែលមានឆន្ទៈតស៊ូដើម្បីជាតិមាតុភូមិ (ប្រទេសរបស់ពួកគេ) ក្នុងតម្លៃជីវិតរបស់ពួកគេ។

ក្នុងឱកាសខួប ៨០ ឆ្នាំ នៃជ័យជម្នះសង្គ្រាមប្រជាជនចិនប្រឆាំងនឹងការឈ្លានពានរបស់ជប៉ុន និងសង្គ្រាមពិភពលោកប្រឆាំងហ្វាស៊ីស មជ្ឈមណ្ឌលផ្សព្វផ្សាយអន្តរជាតិក្វាងស៊ី បានផលិតខ្សែភាពយន្តឯកសារតូចមួយ ដើម្បីអញ្ជើញអ្នកស្គាល់អំពីផ្លូវជីវិតប្រឆាំងសង្គ្រាម ដែលភ្ជាប់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ជាមួយប្រទេសចិន។

ថ្ងៃទី ២៥ ខែសីហា អ្នកកាសែតបានទៅទស្សនាសារមន្ទីរចងចាំ  ឆៅផីតុងស៊ីងខេត្តក្វាងស៊ី និង ស្ថានីយឆៅផី វ៉ីឃីហ្វេង ជេយ៉ាង ខេត្តក្វាងទុង ដើម្បីតាមដានផ្លូវជីវិតឆ្លងប្រទេស ដែលបានបើកឡើងក្នុងអំឡុងសង្គ្រាម បន្តរយៈពេលបីឆ្នាំកន្លះ ហើយមានឥទ្ធិពលយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ។

នៅឆ្នាំ ១៩៤១ ពេលដែលសង្គ្រាមប៉ាស៊ីហ្វិកផ្ទុះឡើង ហុងកុង និង សានថៅ ត្រូវបានគេកាន់កាប់ ផ្លូវដើមនៃឆៅផីត្រូវបានកាត់ផ្តាច់។ នៅពេលនោះ វូ រូអ៊ីង និង ចៅ ខៃឃ្យិន បុព្វបុរសជនជាតិចិននៅបរទេសបានក្លាហានបើកផ្លូវតុងស៊ីង។ «ក្នុងរយៈពេលត្រឹមបីឆ្នាំកន្លះ វាបានផ្គត់ផ្គង់ឆៅផី និងសម្ភារយ៉ាងមិនដាច់ខ្សោយ ដើម្បីផ្គត់ផ្គង់សម្រាប់ការប្រយុទ្ធប្រឆាំង។» នេះជាពាក្យលើកឡើងរបស់ លីន ហ៊ុយចៀង ប្រធានសមាគមសិក្សាវប្បធម៌តុងស៊ីង នៃប្រទេសចិន។

បើតាមប្រធានសមាគមសិក្សាវប្បធម៌តុងស៊ីង ផ្លូវនេះមានប្រវែងជាង ៣ ០០០ គីឡូម៉ែត្រ ចាប់ផ្តើមពីអាស៊ីអាគ្នេយ៍ តាមក្រុងម៉ុងកាយ វៀតណាម មកដល់ តុងស៊ីង ខេត្តក្វាងស៊ី រួចបែកចែកទៅកាន់ជេយ៉ាង ខេត្តក្វាងទុង។ វាមិនត្រឹមតែផ្ញើលើស ១០ លានដុង វៀតណាម ក្នុងមួយខែទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងអមជូនយុវជនស្នេហាជាតិជាច្រើនត្រឡប់ទៅប្រទេសដើម្បីចូលរួមសង្រ្គាម ហើយផ្គត់ផ្គង់សម្ភារប្រឆាំងសង្គ្រាមពីក្រៅប្រទេសទៅកាន់ទឹកដីខាងមុខជានិច្ច។ តាមការរាយការណ៍មិនពេញលេញ នៅសម័យសង្គ្រាមប្រឆាំងជប៉ុន មានចំណុចផ្លាស់ប្តូរឆៅផីជាងដប់កន្លែង ត្រូវបានប្រើដើម្បីដឹកជញ្ជូនសម្ភារជាងរយតោន។

នៅក្នុង សារមន្ទីរចងចាំឆៅផីតុងស៊ីង ដល់ថ្ងៃនេះ នៅតែរក្សាទុកសំបុត្រចាស់ៗជាច្រើន។ កុង កុន ជនជាតិចិនក្រៅប្រទេសមកពីលៀវចេងបានប្រមូលលុយនៅកាណាដា ដើម្បីទិញយន្តហោះជួយសង្គ្រាម ប្រហែលជាចំនួនមិនធំ ប៉ុន្តែវាបង្ហាញពីចិត្តស្នេហាជាតិដ៏ក្តៅក្រហមរបស់កូនចិនក្រៅប្រទេស។ «នៅពេលនោះ ស្ថានីយឆៅផីក៏បានផ្ញើប្រាក់បរិច្ចាគរបស់ជនជាតិចិនក្រៅប្រទេសទៅឱ្យកងទ័ពទី៨ដោយផ្ទាល់ ហើយមេដឹកនាំដូចជា ចូវ អិនឡាយ  យេ ចៀនអ៊ីង និង លៀវ ឆេងជី បានសរសេរឆ្លើយតបផ្ទាល់ផងដែរ។ នេះគឺជាប្រភពប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏មានតម្លៃរបស់យើង។ បើតាមលោក លីន ហ៊ុយចៀង ពន្យល់។

សារមន្ទីរចងចាំឆៅផីតុងស៊ីង បានរក្សាទុកសំបុត្រចាស់ៗ និងរូបថតជាច្រើន ជាមួយគ្នានេះ ស្ថានីយឆៅផី បានផ្ញើប្រាក់បរិច្ចាគរបស់ជនជាតិចិនក្រៅប្រទេសទៅឱ្យកងទ័ពទី៨ ហើយមេដឹកនាំដូចជា ចូវ អិនឡាយ  យេ ចៀនអ៊ីង និង លៀវ ឆេងជី បានសរសេរឆ្លើយតបផ្ទាល់ផងដែរ។

ទោះជាយ៉ាងណា ផ្លូវតុងស៊ីង មិនមែនជាផ្លូវស្រួលនោះទេ។ នៅពីក្រោយវា គឺជាប្រវត្តិសាស្ត្រទឹកភ្នែក និងឈាមរបស់ “ផីចៅ” ច្រើនគ្មានកំណត់ ដែលបានប្រគល់ជីវិត។ ពួកគេតែងតែកាន់កន្ត្រកឬស្សីពាក់ស្បែកជើងស្មៅ ហើយត្រូវដើរឆ្លងព្រៃភ្នំជាច្រើនខែ។ «ផ្ញើលិខិតឆៅផីគឺដូចជាកាន់ក្បាលជីវិតដើរទៅ»។ នេះជាការចងចាំរបស់ ចៅ យុងហ្វុង កូនស្រីរបស់អ្នកបើកផ្លូវចៅ ខៃឃ្យិន។ មីងរបស់គាត់ វូ ឈីងលៀន ក៏ជា“ផីចៅ”ម្នាក់ទៀតដែរ ដែលបានព្យាយាមផ្ញើសម្ភារៈប្រឆាំងសង្គ្រាមជាច្រើនដង ទោះមានគ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិតក៏ដោយ។

បន្ទាប់ពីផ្លូវតុងស៊ីង ត្រូវបានបើកមិនយូរនោះ កងទ័ពជប៉ុនបានចាប់អារម្មណ៍ ហើយមេដឹកនាំស្ថានីយឆៅផីជាច្រើនត្រូវបានចាប់ខ្លួន និងទទួលទោស។ ចៅ ខៃឃ្យិន និងភរិយារបស់គាត់ បានជួបការបញ្ឈប់ពីកងទ័ពជប៉ុននៅពេលដឹកជញ្ជូន។ កប៉ាល់ ត្រូវបានផ្ទុះ សម្ភារត្រូវបានលួច ពួកគាត់ទាំងពីរត្រូវបានបង្ហោះឈ្មោះក្នុងបញ្ជី ហើយត្រូវរស់នៅលើសមុទ្រដោយគ្មានទីជម្រក។ ការប្រឈមជីវិត និងស្លាប់ប្រភេទនេះ ជិតជាជីវភាពសម្រាប់ “ផីចៅ” រាល់ម្នាក់។ ប៉ុន្តែព្រោះហេតុនេះផងដែរ ផ្លូវនេះទើបកាន់តែមានតម្លៃ។

នៅក្នុងស្ថានីយឆៅផី វ៉ីឃីហ្វេង ជេយ៉ាង ខេត្តក្វាងទុង អ្នកកាសែតបានឃើញចុងផ្សេងទៀតនៃ “ផ្លូវជីវិត” នេះ។ ទីនេះគឺជាគន្លងចែកចាយសំខាន់សម្រាប់ ឆៅផី ដែលលើស ៧០% ត្រូវឆ្លងកាត់ទីនេះទៅកាន់តំបន់ ចាវសាន ផ្សេងៗ។ ដោយធ្វើជាអធិបតីកិត្តិយសនៃសមាគមសិក្សាវប្បធម៌តុងស៊ីង លោក ហួង ជុនយូ បានពន្យល់ថា បន្ទាប់ពីឆ្នាំ ១៩៣៩ ពេលដែល សានថៅ ត្រូវបានជប៉ុនកាន់កាប់ ផ្លូវឆៅផីក្នុងតំបន់ចាវសានត្រូវបានផ្អាក។ ផ្លូវតុងស៊ីង គឺជាជំនួយទាន់ពេលវេលា ដែលបានរក្សាជីវភាពគ្រួសារច្រើន។ «ឆៅផីមិនមែនគ្រាន់តែជាលុយទេ តែវាគឺជាការជឿជាក់»។ នេះជាពាក្យរបស់អ្នកបន្សល់ទុកវប្បធម៌ឆៅផី ចេង យិចសុង។

អតីតទីតាំងការិយាល័យប្រៃសណីយ៍ចិនក្រៅប្រទេសរបស់ វ៉ីឃីហ្វេង នៅ ជេយ៉ាងខេត្តក្វាងទុងចំពោះផ្លូវតុងស៊ីង គឺជាផ្លូវជីវិតដែលអ្នកធ្វើអាជីវកម្មឆៅផីរាប់មិនអស់បានបើកឡើងដោយបោះបង់ជីវិត។ សំបុត្រស្រួចៗប៉ុន្តែពោរពេញដោយចិត្តស្នេហា គឺជាផ្លូវសង្គ្រោះប្រទេសដ៏ពិបាក តែពោរពេញដោយឆន្ទៈ។ នៅឆ្នាំ ១៩៤៥ ពេលដែលសង្គ្រាមប្រឆាំងបានឈ្នះ ផ្លូវ តុងស៊ីង បានបាត់ពីឆាកប្រវត្តិសាស្ត្រ ប៉ុន្តែអំឡុងឆ្នាំភ្លើង និងឈាមនោះ ត្រូវបានចងចាំយ៉ាងជ្រាលជ្រៅក្នុងការចងចាំជាតិ។

«ខ្ញុំប្រមូលឆៅផី ក៏ដោយសារតែចង់ស្វែងរកគល់ដើមផងដែរ» លោក លីន ហ៊ុយចៀងបាននិយាយ។ «ផ្លូវដែលបុព្វបុរសបានការពារដោយជីវិត គឺជាភស្តុតាងនៃការរួបរួមជនជាតិចិនប្រឆាំងនឹងសត្រូវ។ ថ្ងៃនេះ យើងដើរតាមផ្លូវនេះម្តងទៀត គឺដើម្បីឱ្យជំនាន់ក្រោយដឹងថា សន្តិភាពមិនមែនមកងាយស្រួលឡើយ»៕

ដោយ៖ មជ្ឈមណ្ឌលផ្សព្វផ្សាយអន្តរជាតិក្វាងស៊ី